ਸਾਈਬਰ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਮੱਗਰੀ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ….

ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਖਿਲਾਫ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਹੋਇਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. (FIR) ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਮੁਲਜ਼ਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਕਾਸ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਦੇ ਘੂਮਨਗੰਜ ਥਾਣਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਿਊ ਮਾਰਕੀਟ ਸ਼ਿਵਾਲਾ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਤਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸਬ-ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਰੋਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚੈਨਲ ਬਣਾ ਕੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਮੱਗਰੀ ਪਰੋਸੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਥ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ।
ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਚੈਨਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਫੀਸ ਵਸੂਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੋਟੀ ਰਕਮ ਵਸੂਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ (Transactions) ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਵਸੂਲੀ ਗਈ ਰਾਸ਼ੀ ਐਚ.ਡੀ.ਐਫ.ਸੀ. (HDFC) ਬੈਂਕ ਦੇ ਇੱਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਖਾਤਾ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕਾਸ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁਲਜ਼ਮ ਵਿਕਾਸ ਸਿੰਘ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਈਬਰ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ. ਦਰਜ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਥਾਣਾ ਪੁਲਿਸ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੁਝਾਅ (Safety Tips for Parents)
ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੋ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਓ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਅਜੀਬ ਸਮੱਗਰੀ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ।

1. ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸੈਟਿੰਗਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ, ਵਟਸਐਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਐਪਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸੈਟਿੰਗਜ਼ ਚੈੱਕ ਕਰੋ। ‘Who can add me to groups’ ਵਿੱਚ ‘My Contacts’ ਵਾਲੀ ਆਪਸ਼ਨ ਚੁਣੋ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਅਣਜਾਣ ਵਿਅਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜੋੜ ਸਕੇ।
2. ਡਿਜੀਟਲ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ: ਬੱਚਾ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ‘ਤੇ ਕੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਰਹੋ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਹਿਸਟਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਮ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੇ ਰਹੋ।
3. ਪੇਰੈਂਟਲ ਕੰਟਰੋਲ ਐਪਸ: ਤੁਸੀਂ Google Family Link ਵਰਗੀਆਂ ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਬੱਚਾ ਕਿਹੜੀ ਐਪ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਯੂਪੀਆਈ (UPI) ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ: ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮੁਲਜ਼ਮ ਪੈਸੇ ਵਸੂਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਜਾਂ UPI ਪਿੰਨ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਦਿਓ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਫ਼ੋਨ ਰਾਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੋ।
5. ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕਸ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਓ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ‘ਲੋਭੀ’ ਆਫਰ ਜਾਂ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਣ।
6. ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਬਲਾਕ: ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬਲਾਕ ਕਰਨ ਅਤੇ ਐਪ ‘ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ।
   ਖਾਸ ਨੋਟ: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਬੱਚਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਬਰਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ ਜਾਂ 1930 (ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ) ‘ਤੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।