ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ (NDS 2026) ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ‘ਪੈਂਟਾਗਨ’ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਫ਼ੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਚੀਨ ਤਾਈਵਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਮਰੀਕੀ ਫ਼ੌਜ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਹਥਿਆਰ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿੱਧੀ ਫ਼ੌਜੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪੈਂਟਾਗਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ‘ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰੋਕਣਾ, ਟਕਰਾਅ ਨਾਲ ਨਹੀਂ’ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਚੀਨ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਸਿੱਧੇ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚੇਗਾ। ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਰਹੇਗਾ।
ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ‘ਤੇ ਫੋਕਸ
ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
- ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ
- ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣਾ
- ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ
- ਚੀਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕੁਝ ਰਣਨੀਤਕ ਖੇਤਰਾਂ ਤੱਕ ਫ਼ੌਜੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ। ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਬਜਟ ਵਧਾਉਣ। ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇਗਾ।
ਤਾਈਵਾਨ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ
ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਰੁਖ ਪਿਛਲੀ ਨੀਤੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। 2022 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ, ਜੋ ਜੋਅ ਬਾਈਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਬਣੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਚੀਨ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਤਾਈਵਾਨ ਦੀ ‘ਅਸਮਾਨ ਰੱਖਿਆ’ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰੇਗਾ।
ਉਸ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਤਾਈਵਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਕਿ ਲੋੜ ਪੈਣ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਸਿੱਧੀ ਫ਼ੌਜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਭਾਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕੇ, ਪਰ ਖੁਦ ਸਿੱਧੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਉਤਰੇ।
